Φρέσκα

Μικρές Ιστορίες Τέχνης – 3. Biedermeier, Ζήτω η αστική τάξη!

της Αλεξάνδρας Λαμπροπούλου

Ο Γκότλιμπ Μπιντερμάγιερ είναι ο τρυφηλός αστός που ξεπηδά στην κεντρική Ευρώπη, στα μέσα του 19ου αιώνα. Φανταστικός χαρακτήρας, καρτούν, έμελλε το όνομά του να χαρακτηρίσει μια εποχή με απόλυτα καθορισμένη αρχή και τέλος. Αρχή της η συνθήκη της Βιέννης του 1815, όπου μετά το τέλος των Ναπολεόντιων πολέμων ξαναχαράζει το χάρτη της Ευρώπης, και τέλος το 1848 με τις επαναστάσεις απέναντι στις μοναρχίες. Σε αυτό το διάστημα η αστική τάξη θα διεκδικήσει για τον εαυτό της τα προνόμια της αριστοκρατίας στην ευζωία. Μόρφωση, τέχνες, μουσική, έπιπλα.

Οι οικονομικές μεταβολές αλλά και οι ευκολίες που έδωσε η βιομηχανική επανάσταση σε ευρύτερο κοινό διευκόλυναν την τάση. Είναι ουσιαστικά μια πρώιμη μπελ επόκ. Ο αστός για πρώτη φορά μπορούσε να έχει πρόσβαση σε όμορφα έπιπλα τα οποία είναι ελαφρύτερα και με πιο λιτές γραμμές, διακοσμητικά, υφάσματα και ρούχα, πορσελάνες και κοσμήματα και έχει πρόσβαση στα βιβλία και τη λογοτεχνία. Θέλει να μορφωθεί, διαβάζει ποίηση, του αρέσει να γράφει επιστολές για να επικοινωνεί, ποζάρει για την κατασκευή πορτραίτων και αναπτύσσει χόμπι. Κάνει εκδρομές στην εξοχή, ταξίδια και χορεύει σε σουαρέ που απαραιτήτως έχουν πλέον πιάνο στη σάλα τους. Αυτός ο πρώιμος αστός ζει μια άνετη οικογενειακή ζωή με τα αποκτήματά του.

Ο Γκότλιμπ Μπιντερμάγιερ, το καρτούν ενός εβδομαδιαίου σατιρικού γερμανικού περιοδικού θα δώσει το όνομα του ρεύματος της τέχνης της εποχής που περιγράφει. Το αρχικά υποτιμητικό πρόσημο του ονόματος θα χαρακτηρίσει τον αστό που διαμορφώνει την ταυτότητά του.

Ένας από τους εκπροσώπους της Biedermeier στη ζωγραφική είναι και ο γερμανός Georg Friedrich Kersting. Είδα έναν πίνακά του στο εθνικό μουσείο της Βαρσοβίας πριν από ένα μήνα στην προσωρινή έκθεση για την εποχή με ότι την χαρακτήριζε. Έπιπλα, γυαλικά, πορσελάνες, μουσικά όργανα, ρολόγια, κοσμήματα, ρούχα, δαντέλες, μικροαντικείμενα, διακοσμητικά και πίνακες, ότι σχεδιάστηκε για να κάνει χαρούμενη την αστική τάξη που ανέτειλε. Αρχικά δεν μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση, για κάποιο λόγο όμως η λιτότητα και η καθαρότητα των γραμμών μου τυπώθηκε στο μυαλό περισσότερο από άλλους αρχικά πιο εντυπωσιακούς πίνακες. Επανήλθα πολλές φορές στη φωτογραφία που είχα τραβήξει και αργότερα είδα και τους άλλους πίνακες του Kersting. Αστοί σε χαλαρές στιγμές μαζί με τα υπάρχοντά τους ζωγραφισμένοι πλάτη ή σε πλάγια όψη. Μου θύμισαν τον Edward Hopper. Περίπου εκατό χρόνια μετά θα ζωγραφίσει τους αστούς με παρόμοιες γραμμές, φωτοσκιάσεις και χρώματα. Μόνο που αυτός θα αποτυπώσει μέσα στους πίνακές του την αποξένωση και τη μοναξιά του αστικού περιβάλλοντος που δημιουργήθηκε την εποχή του Kersting που αυτός δεν πρόλαβε να δει.

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: